Ipse de Bruggen transformeert kamers voor meest kwetsbare cliënten

Triade Vitree startte een project waarbij drie kamers getransformeerd zullen worden. ‘De verhalen van Ipse de Bruggen inspireren heel erg’, vertelt persoonlijk ondersteuner Jennifer Foppen, die nauw betrokken is bij de eerste kamertransformatie. ‘Het gaat om een andere manier van kijken: hoe kunnen we ervoor zorgen dat iemand kan blijven doen wat hij fijn vindt en dat het ook passend is binnen de organisatie.’ 

Ook Ipse de Bruggen zette nieuwe stappen. Zo gingen zij aan de slag met het transformeren van de eerste huiskamer.

Bekijk de video en ontdek hoe Ipse de Bruggen en Triade Vitree aan de slag zijn gegaan met de Fysieke Leefomgeving:

Elise Vuyk is industrieel ontwerper van huis uit. ‘Ik wilde ontwerpen om de kwaliteit van leven van kwetsbare mensen te verbeteren. Later werkte ik veertien jaar als locatiemanager voor mensen met een verstandelijke beperking. Ik stond niet op de groep, maar elke dag stonden er wel cliënten in m’n kantoor. Dat was mijn langste opleiding, zonder die ervaring had ik dit werk niet kunnen doen. Ik weet hoe het werkt in zowel vastgoed als in de zorg.’ 

Dolfs kamer 

‘In 2014 vertelde een locatiemanager dat ze een kamer van een cliënt hadden aangepakt’, vervolgt Elise. ‘Dat kwam omdat de moeder van de cliënt niet meer op bezoek kwam – ze was een week van slag als ze in de kamer van haar zoon was geweest. Dat was het moment dat de verandering begon. De zorgdirecteur zei: "Maakt niet uit wat het kost, deze kamer moet anders." Hij heeft alle vrijheid gegeven om die kamer te transformeren. De jongen – Dolf heette hij – had heel veel meerzorg boven op zijn ZZP 7-pakket. Die meerzorg is in een paar jaar tijd helemaal afgebouwd, omdat zijn probleemgedrag verminderde. Bovendien ging de kwaliteit van het leven van Dolf enorm omhoog.’  

Dolfs kamer had eerst een stalen bed vastgeschroefd aan de grond. Voor de rest was alles kaal, er hingen zelfs geen gordijnen voor de ramen, want alles ging stuk. ‘De ontwerper heeft het gevoel van de kamer veranderd’, vertelt Elise. ‘De meubels zijn nu van eikenhout in plaats van staal en de kleuren zijn veranderd. En omdat Dolf zich verveelde op zijn kamer, is er – vastgemaakt in de muur – een tv gekomen. Bij Dolf ging de knop om, vanaf dat moment verminderde zijn agressie.’  

Begin bij de cliënt 

De manager vastgoed van Ipse de Bruggen gaf vervolgens opdracht twaalf kamers te transformeren en reserveerde een budget per kamer. Volgens Elise wegen de kosten op tegen de voordelen, omdat bewoners door de aanpassingen minder meerzorg nodig hebben. In 2020 werd van kamertransformaties een project werd gemaakt en intussen zijn tien kamers getransformeerd.

Elise heeft daarbij wel een idee gekregen van wat goed werkt. ‘Begin bij de cliënt, kijk naar zijn problematiek, maar ook naar waar hij van houdt. Koop bijvoorbeeld dezelfde bank als thuis als de cliënt daar positief op reageert, gebruik kleuren die de cliënt aanspreken en laat hem of daarin meebeslissen. Voor een cliënt die bij spanning steeds zijn spullen in de wc gooide, is een ''weg-is-weg-kast'' gemaakt. Hij kan zelf de deuren niet openmaken, maar door grote gaten in de deuren kan hij wel zijn spullen in de kast gooien in plaats van in de wc. Het gaat om dat soort oplossingen, die vaak door de vormgever worden bedacht.’  

Traject via Centrum voor Consultatie en Expertise

Van ZonMw kreeg Ipse de Bruggen vervolgens geld om onderzoek te doen naar de invloed van de Fysieke Leefomgeving op (het probleemgedrag van) mensen met een verstandelijke beperking. ‘Jacqueline Roos, gedragsdeskundige bij Ipse de Bruggen en promovenda bij de Radboud Universiteit, kijkt naar veranderingen bij cliënten en medewerkers na de kamertransformatie. De medewerkers geven vaak aan verbeteringen te zien, zowel in het gedrag van de cliënt als in de kwaliteit van zijn leven. Verder geven medewerkers aan dat hun werkomstandigheden verbeterd zijn. De vraag is hoe duurzaam de verbeteringen zijn. Daarom wordt later een vervolgonderzoek gedaan. We hopen dat het informatie gaat geven waar ook andere cliënten wat aan hebben.’   

Dat er nu nog geen harde cijfers en uitkomsten zijn, maakt de financiering en realisatie van kamertransformaties lastig voor organisaties. Een idee van Elise is om de kamertrajecten onder te brengen bij het Centrum voor Consultatie en Expertise (CCE). ‘Je meldt een cliënt aan bij CCE als je meerzorg nodig hebt bij bepaalde problematiek. Dan krijg je een adviseur en die roept er vaak iemand bij die gespecialiseerd is in de problematiek. Ik zou zeggen: haal er dan ook een ontwerper bij om te kijken of de cliënt vastloopt in de fysieke omgeving. De sociale factoren en de fysieke omgeving lijken twee verschillende grootheden, maar die moeten juist bij elkaar komen.’

Vasthoudende gids 

Bij Ipse de Bruggen komt iedere maand de projectgroep bij elkaar. ‘Ik help zorgmedewerkers vooruit te kijken en hardop te zeggen wat ze echt vinden van de ideeën van de ontwerper. Het plan voor de kamertransformaties is nog niet in de hele organisatie ingevoerd, en dat hoeft ook niet. Het gaat om de kamers van een kleine groep cliënten. Maar juist voor deze groep, de meest kwetsbare en ingewikkelde cliënten, kun je veel verschil maken.’ 

Wat daarvoor nodig is, is iemand die kennis heeft van zorg en van vastgoed, vindt Elise. ‘Bij Ipse de Bruggen ben ik dat. Ik bereid elke bespreking met de projectgroep voor en trek iedereen er steeds weer bij. Projectmatig werken in de zorg is lastig, vooral omdat er veel wisselingen zijn bij het personeel. Dat maakt het proces kwetsbaar, net zo kwetsbaar als de cliënten. Maar met een vasthoudende gids lukt het.’