Toekomstplan biedt cliënten perspectief en zelfvertrouwen

‘We zijn dagelijks bezig met goede zorg leveren aan bewoners met vaak complexe problematiek en dan bestaat de neiging vooral aandacht te besteden aan de problemen’, vertelt projectleider Paul Stoffelen van Pluryn. ‘Het Toekomstplan doorbreekt dat. We merken dat het een manier is om anders te kijken naar de bewoner en de ondersteuning. Het Toekomstplan helpt bewoner naar morgen, overmorgen en volgend jaar te kijken, het biedt perspectief.’ 

Het Toekomstplan begint met een gesprek waarin de bewoner zelf bepaalt wie erbij zijn: familie, begeleiders en/of vrienden. Een tekenaar verwerkt de antwoorden op vragen als ‘Wat wil ik, wat kan ik en wie helpt mij?’ en maakt er tekeningen bij. ‘Doel is om zicht te krijgen op wat iemand wil, de stappen die iemand daarvoor kan zetten en wie hem of haar daarbij ondersteunt’, vervolgt Paul. ‘De bewoner staat echt centraal. Het Toekomstplan kan opgehangen worden in de eigen kamer, zodat de bewoner en zijn netwerk er dagelijks naar kunnen kijken en er samen mee verder werken.’  

Verder kijken dan vandaag

Gedragswetenschapper Michelle Stroucken kan goed uitleggen waarom het Toekomstplan zo krachtig is. ‘De toekomst is voor veel mensen die bij ons wonen iets abstracts, iets waar ze niet over hebben kunnen, willen of zelfs mogen nadenken. Met het Toekomstplan worden hun ideeën voor de toekomst, samen met de mensen die voor hen belangrijk zijn, op een prettige en duidelijke manier besproken. Dat begint al bij het moment waarop iedereen samenkomt rond dat grote witte vel. Het feit dat iedereen tijd vrijmaakt en aanwezig is bij het maken van het Toekomstplan, geeft erkenning aan de persoon om wie het draait.’ 

Het Toekomstplan biedt perspectief, waardoor bewoners en begeleiders niet blijven hangen in: hoe komen we de dag door. ‘Soms kan een dag heel uitzichtloos voelen, omdat dingen tegenzitten’, zegt Paul. ‘Dan helpt het Toekomstplan om verder te kijken. Ook al zijn dingen vandaag moeilijk, je kunt wel werken aan morgen. Door het Toekomstplan zijn we niet met problemen bezig, maar met kansen creëren. Het past bij de persoonsgerichte zorg die we bieden.’ 

Vertrouwen en zelfvertrouwen

Wat Michelle verder ziet is dat het Toekomstplan het vertrouwen en het zelfvertrouwen van de bewoner vergroot. ‘Wat belangrijk is is dat we de wensen en de dromen van de bewoner vertalen naar iets dat haalbaar en realistisch is. Samen met alle aanwezigen werken we daarnaartoe. We maken afspraken met elkaar en komen die ook na. Daardoor groeit het onderlinge vertrouwen. Tegelijk groeit het vertrouwen van de persoon in zichzelf.’ 

Neem de jongen die tijdens zijn Toekomstplanbespreking zei dat hij zijn autorijbewijs wilde halen. ‘Hij was 18 geworden en dacht dat hij dat kon’, aldus Michelle. ‘En wij dachten allemaal: dat is echt een te grote wens. Maar als we iets niet haalbaar is voor een bewoner, zoeken we naar iets dat daar in de buurt komt of daarmee te maken heeft. Bij die jongen kwamen we op het idee dat hij misschien wel een scooterrijbewijs kon halen. Hij vond het fantastisch om daarover na te denken. Het theorie-examen kon een obstakel zijn en hij besefte dat het misschien niet zou lukken, maar het is gelukt. De jongen heeft zijn scooterrijbewijs gehaald en rijdt dagelijks blij rond.

Het gaat leven in de praktijk

Intussen begint het Toekomstplan steeds meer te leven binnen Pluryn. ‘Voorbeelden van mooie Toekomstplannen enthousiasmeren andere bewoners en professionals om het ook toe te passen’, aldus Paul. ‘Het wordt steeds vaker op tafel gelegd wanneer er knelpunten zijn. Wat daarbij geholpen heeft is dat we het idee van het Toekomstplan niet als een project planmatig hebben aangevlogen, maar dat we met de werkgroep die dit voorbereidde ook creatiever in het proces zijn gaan staan. We zijn gaan tekenen om te visualiseren wat we willen bereiken en wat we belangrijk vinden. Visualiseren helpt om een beter beeld te vormen over waar we naartoe willen. Het gaf heel veel extra energie.’ 

Investeren in morgen

Het Toekomstplan is al met al een investering in morgen: niet alleen inhoudelijk, maar ook financieel. ‘De vraag is: Waar wil je je geld aan uitgeven – problemen blijven oplossen of perspectief bieden voor morgen of volgend jaar?’, aldus Paul. ‘Als je kwaliteit van zorg verbetert door perspectief te bieden, neemt probleemgedrag vaak af. Waar het Toekomstplan is toegepast, zien we nu al de opbrengst. Bewoners lopen met een big smile rond en zijn trots zijn op hun Toekomstplan. Het Toekomstplan is iets dat ik zou willen voor mijn kinderen. Dus dat wil ik ook voor onze bewoners.’

Verdiep je in het proces

Wat adviseert Pluryn organisaties die ook hiermee aan de slag willen? ‘Maak het niet te groot, ga er gewoon mee aan de slag’, zegt Michelle. ‘Voor alle zorgverleners is het ontzettend helpend om met bewoners Toekomstplannen te maken. Wel is het belangrijk om het proces goed te kennen, dus verdiep je daar van tevoren in. Weet wat er van de bewoner wordt verwacht, maar ook van de persoonlijk begeleider en het netwerk van de bewoner. Zorg dat het proces goed verloopt en om de bewoner draait. Dan staat het Toekomstplan echt symbool voor persoonsgerichte zorg.’